Trong những năm gần đây, hệ thống an sinh xã hội tại Đức đã trải qua nhiều thay đổi quan trọng nhằm thích ứng với tình hình kinh tế, thị trường lao động và nhu cầu xã hội ngày càng biến động. Một trong những quyết định đáng chú ý nhất vừa được thông qua là việc chính thức bãi bỏ chương trình Bürgergeld – chính sách trợ cấp dành cho người thất nghiệp hoặc có thu nhập thấp. Thay vào đó, chính phủ Đức sẽ triển khai một hệ thống hỗ trợ mới mang tên Grundsicherung, với nhiều quy định chặt chẽ hơn nhằm đảm bảo trợ cấp được phân bổ đúng đối tượng và khuyến khích người dân tích cực tham gia vào thị trường lao động.
Sự thay đổi này không chỉ tác động đến người dân Đức mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hàng triệu người nước ngoài đang sinh sống tại quốc gia này, bao gồm cả cộng đồng người Việt. Vì vậy, việc hiểu rõ nội dung, quy định và lộ trình áp dụng của chính sách mới là điều cực kỳ quan trọng đối với những ai đang sinh sống, làm việc hoặc có ý định định cư lâu dài tại Đức.
1. Quốc hội Đức thông qua quyết định lịch sử về hệ thống trợ cấp
Theo thông tin chính thức từ Quốc hội Đức, dự luật bãi bỏ chương trình Bürgergeld đã được thông qua với 321 phiếu thuận, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong chính sách an sinh xã hội của quốc gia này. Điểm đáng chú ý là dự luật này không cần thông qua Bundesrat, tức Hội đồng Liên bang Đức, nên quá trình triển khai có thể được thực hiện nhanh chóng hơn so với nhiều chính sách khác.
Theo kế hoạch, hệ thống Grundsicherung sẽ bắt đầu được áp dụng từng bước kể từ ngày 01.07.2026. Việc chuyển đổi này dự kiến sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khoảng 5,5 triệu người hiện đang nhận trợ cấp từ nhà nước. Chính phủ Đức cho rằng việc thay đổi chính sách là cần thiết để điều chỉnh hệ thống phúc lợi phù hợp với thực tế mới của nền kinh tế, đồng thời tăng tính trách nhiệm và chủ động của người nhận trợ cấp.
Đây được xem là một trong những cải cách lớn nhất của hệ thống phúc lợi Đức trong nhiều năm qua, bởi nó không chỉ thay đổi tên gọi của chương trình trợ cấp mà còn điều chỉnh toàn diện các quy định liên quan đến điều kiện, nghĩa vụ và trách nhiệm của người nhận hỗ trợ.
2. Grundsicherung – Hệ thống trợ cấp mới với mục tiêu siết chặt quản lý
Chương trình Grundsicherung được xây dựng với mục tiêu đảm bảo mức sống tối thiểu cho những người không có đủ khả năng tự trang trải chi phí sinh hoạt cơ bản. Tuy nhiên, khác với chính sách Bürgergeld trước đây, chương trình mới đặt ra nhiều yêu cầu nghiêm ngặt hơn đối với người nhận trợ cấp nhằm hạn chế tình trạng phụ thuộc lâu dài vào hệ thống phúc lợi.
Cơ quan chịu trách nhiệm quản lý và triển khai chính sách này chủ yếu là hệ thống Jobcenter, nơi hỗ trợ người thất nghiệp tìm việc làm, tham gia các chương trình đào tạo nghề và nhận tư vấn hướng nghiệp. Theo quy định mới, Jobcenter sẽ giám sát chặt chẽ hơn quá trình hợp tác của người nhận trợ cấp, bao gồm việc tham gia các buổi hẹn định kỳ, tham gia khóa đào tạo hoặc chấp nhận các công việc được giới thiệu.
Chính phủ Đức nhấn mạnh rằng trợ cấp xã hội chỉ nên đóng vai trò là mạng lưới an toàn tạm thời, giúp người dân vượt qua giai đoạn khó khăn, thay vì trở thành nguồn thu nhập lâu dài mà không có nỗ lực quay trở lại thị trường lao động.
3. Các quy định xử phạt nghiêm khắc đối với người vi phạm nghĩa vụ
3.1 Bỏ lỡ lịch hẹn với Jobcenter
Theo quy định mới của Grundsicherung, người nhận trợ cấp bắt buộc phải tham gia các buổi hẹn với Jobcenter. Những buổi hẹn này thường nhằm đánh giá tình trạng tìm việc, cập nhật thông tin cá nhân hoặc thảo luận về các chương trình đào tạo và cơ hội việc làm.
Nếu người nhận trợ cấp không tham gia các buổi hẹn này mà không có lý do chính đáng, họ sẽ bị cắt giảm từ 10% đến 30% số tiền trợ cấp trong thời gian từ 1 đến 3 tháng. Quy định này nhằm đảm bảo rằng những người nhận hỗ trợ vẫn phải duy trì sự hợp tác tích cực với cơ quan chức năng.
3.2 Vi phạm nhiều lần có thể bị cắt toàn bộ trợ cấp
Trong trường hợp người nhận trợ cấp tiếp tục bỏ lỡ các buổi hẹn nhiều lần, mức xử phạt sẽ trở nên nghiêm trọng hơn. Nếu hành vi này xảy ra đến lần thứ ba, toàn bộ khoản trợ cấp có thể bị cắt giảm 100% trong một khoảng thời gian nhất định.
Trong tháng đầu tiên của thời gian bị cắt trợ cấp, tiền thuê nhà vẫn sẽ được Jobcenter chi trả trực tiếp cho chủ nhà để tránh việc người thuê bị mất chỗ ở. Tuy nhiên, nếu sau đó người nhận trợ cấp vẫn tiếp tục không hợp tác, khoản hỗ trợ tiền thuê nhà cũng sẽ bị dừng hoàn toàn.
Điều này cho thấy chính phủ Đức muốn gửi đi một thông điệp rõ ràng rằng việc nhận trợ cấp đi kèm với trách nhiệm tuân thủ các nghĩa vụ xã hội và hợp tác với cơ quan hỗ trợ việc làm.
3.3 Từ chối tham gia các khóa đào tạo nghề
Một trong những nhiệm vụ quan trọng của Jobcenter là giúp người thất nghiệp cải thiện kỹ năng để có thể tìm được việc làm phù hợp. Vì vậy, nếu người nhận trợ cấp từ chối tham gia các khóa đào tạo nghề hoặc chương trình nâng cao kỹ năng, họ sẽ bị cắt giảm 30% trợ cấp trong vòng 3 tháng.
Những khóa đào tạo này thường bao gồm các chương trình học nghề, đào tạo kỹ năng nghề nghiệp hoặc các khóa học giúp người lao động thích nghi với yêu cầu của thị trường lao động hiện đại. Chính phủ Đức tin rằng đầu tư vào đào tạo nghề là cách hiệu quả nhất để giảm tỷ lệ thất nghiệp lâu dài.
3.4 Từ chối công việc được giới thiệu
Trong trường hợp Jobcenter giới thiệu một công việc phù hợp nhưng người nhận trợ cấp từ chối mà không có lý do hợp lệ, họ có thể bị cắt toàn bộ trợ cấp từ 1 đến 3 tháng.
Quy định này nhằm khuyến khích người nhận hỗ trợ chủ động tham gia vào thị trường lao động và tránh tình trạng từ chối việc làm trong khi vẫn tiếp tục nhận trợ cấp từ nhà nước.
4. Quy định mới về tài sản cá nhân khi xin trợ cấp
Một thay đổi đáng chú ý khác trong hệ thống Grundsicherung là việc siết chặt quy định về tài sản cá nhân được phép giữ lại, còn được gọi là Schonvermögen. Khi nộp đơn xin trợ cấp, cơ quan chức năng sẽ kiểm tra tình trạng tài chính của người nộp đơn để đảm bảo rằng chỉ những người thực sự cần hỗ trợ mới được nhận trợ cấp.
Mức tài sản được phép giữ lại sẽ phụ thuộc vào độ tuổi của người nộp đơn. Những người trẻ tuổi thường có mức giới hạn thấp hơn, trong khi những người lớn tuổi hơn sẽ được phép giữ lại mức tài sản cao hơn để đảm bảo sự ổn định tài chính.
Quy định này được đưa ra nhằm tránh tình trạng một số người vẫn sở hữu tài sản đáng kể nhưng vẫn xin trợ cấp từ nhà nước.
5. Thay đổi trong quy định về nhà ở và tiền thuê nhà
Một trong những điểm mới đáng chú ý của hệ thống Grundsicherung là cách thức chi trả tiền thuê nhà. Theo quy định mới, Jobcenter sẽ chuyển tiền thuê nhà trực tiếp cho chủ nhà, thay vì gửi tiền cho người nhận trợ cấp như trước đây.
Biện pháp này được áp dụng nhằm tránh tình trạng người nhận trợ cấp sử dụng tiền sai mục đích hoặc chậm thanh toán tiền thuê nhà. Đồng thời, nó cũng giúp giảm nguy cơ xảy ra tranh chấp giữa người thuê và chủ nhà.
Ngoài ra, nếu căn hộ mà người nhận trợ cấp đang ở có diện tích quá lớn hoặc chi phí thuê quá cao so với tiêu chuẩn của nhà nước, họ sẽ được yêu cầu chuyển sang căn hộ phù hợp hơn. Tuy nhiên, đối với những gia đình có con nhỏ, chính phủ sẽ cho phép thời gian tối đa 12 tháng để tìm nơi ở mới trước khi áp dụng các biện pháp điều chỉnh.
6. Mức trợ cấp Grundsicherung dự kiến áp dụng năm 2026
Theo kế hoạch hiện tại, mức trợ cấp cơ bản của chương trình Grundsicherung trong năm 2026 sẽ được phân chia theo từng nhóm đối tượng trong gia đình. Khoản tiền này nhằm đảm bảo chi phí sinh hoạt cơ bản như thực phẩm, quần áo, điện nước và các nhu cầu thiết yếu khác.
Chủ hộ gia đình dự kiến sẽ nhận khoảng 563 Euro mỗi tháng, trong khi vợ hoặc chồng sống chung trong cùng hộ gia đình sẽ nhận khoảng 506 Euro. Con cái từ 18 tuổi trở lên sống cùng gia đình sẽ nhận khoảng 451 Euro, còn thanh thiếu niên từ 14 đến 17 tuổi sẽ nhận khoảng 471 Euro.
Đối với trẻ em nhỏ hơn, mức trợ cấp cũng được điều chỉnh theo độ tuổi để phù hợp với nhu cầu sinh hoạt và phát triển của từng giai đoạn.
7. Người Việt tại Đức cần lưu ý điều gì trước thay đổi này?
Đối với cộng đồng người Việt đang sinh sống tại Đức, đặc biệt là những người đang nhận trợ cấp hoặc có khả năng phải xin trợ cấp trong tương lai, việc hiểu rõ các quy định của Grundsicherung là điều rất quan trọng.
Người nhận trợ cấp cần đảm bảo tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ như tham gia lịch hẹn với Jobcenter, hợp tác trong quá trình tìm việc và tham gia các khóa đào tạo khi được yêu cầu. Việc không tuân thủ các quy định này có thể dẫn đến việc bị cắt giảm hoặc mất hoàn toàn trợ cấp trong một khoảng thời gian nhất định.
Ngoài ra, việc nắm rõ các quy định về tài sản cá nhân, chi phí nhà ở và nghĩa vụ pháp lý cũng sẽ giúp người lao động nước ngoài tránh được những rủi ro không đáng có khi sinh sống tại Đức.
8. Kết luận
Việc Đức chính thức bãi bỏ Bürgergeld và thay thế bằng Grundsicherung từ năm 2026 là một bước thay đổi lớn trong hệ thống phúc lợi xã hội của quốc gia này. Chính sách mới hướng đến mục tiêu tăng cường trách nhiệm cá nhân, khuyến khích người dân tham gia lao động và đảm bảo hệ thống trợ cấp được sử dụng hiệu quả hơn.
Đối với cộng đồng người Việt tại Đức, việc cập nhật thông tin và chuẩn bị sớm cho những thay đổi này sẽ giúp thích nghi tốt hơn với môi trường pháp lý và xã hội của quốc gia sở tại. Hiểu rõ các quy định mới không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi cá nhân mà còn góp phần giúp người lao động nước ngoài hòa nhập tốt hơn vào cuộc sống tại Đức.
Mọi thông tin chi tiết xin liên hệ Tại đây
Công ty TNHH Đào tạo và cung ứng nguồn nhân lực quốc tế Đại Dương
Địa chỉ: HA 1.73, Khu đô thị Vinhome Marina, Phường An Biên, Thành phố Hải Phòng, Việt Nam
Điện thoại: 0398.743.865
Facebook: https://www.facebook.com/nhanlucquoctedaiduong
Đăng ký tư vấn